على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2467
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نيز غريسة : علم است مرداه را . غريض ( qariz ) ص . ع . تازه و تر . و لحم غريض : گوشت تازه . غريض ( qariz ) ا . ع . سرودگوى نيكو . و آب باران . و هر چيز سپيد و تازه . و شكوفه . و نو ياوه . غريف ( qarif ) ص . ع . غرب غريف : دول بزرگ بسيار آبگير . غريف ( qarif ) ا . ع . نيستان . و آب در نيستان . و گياه دوخ و بردى . و درخت انبوه درهم از هر جنسى كه باشد . و درختان انبوه از بردى و حلفاء . و درختستان ضال و سلم درهم پيچيده . و نام شمشير زيد بن حارثة . و نام عابدى يمانى . غريف ( qeryaf ) ا . ع . بردى . و درختى نرم و سست . غريفة ( qarifat ) ا . ع . درختان بسيار درهم پيچيده از هر جنس . و نعل . و كفش . و كفش كهنه . و دوالى كه به قدر يك وجب از قبضهء شمشير آويزان باشد و بر آن زر و گوهر نصب كرده باشند . غريفج ( qarifej ) ا . پ . خلاب و گل و لاى سياه و تيره كه پاى بدشوارى از آن بر آيد . و لخشك يعنى كوه پارهء نرمى كه كودكان بر آن لغزند و يكديگر را از بالا به زير كشند و بتازى زحلوفة خوانند . غريفژ ( qarifej ? ) و غريفش ( qarifec ) ا . پ . گل و لاى سياهى كه پاى بدشوارى از آن برآيد . غريق ( qariq ) ص . ع . غرق شده . ج : غرقى . و قيل : الغرق الراسب فى الماء من غبر موت فان مات غرقا فهو غريق . غريق ( qariq ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - غرق شده و آب از سر گذشته و غوطهور . و كشتى شكستهء فرو رفتهء در آب . و شخص غرق شده . و غريق امواج : فرو رفته غوطهور شدهء در موجهاى دريا . و غريق رحمت : فراگرفته شده از رحمت پروردگار . و غريق در اسلحه : مسلح و داراى سلاح . غريق آب ( qariq - b ) ا . پ . آب ژرف و عميق . غريل ( qeryal ) ا . ع . گل و لاى تنگ . و كف لاى سيل آورد كه بر روى زمين و مغاكها بماند خواه خشك باشد و يا تر . و پارگين كه در آن كفچليز باشد و خوردن آبش نتوانند . و درد تك شيشه . و آبى كه در تك خنور و تالاب مانده باشد . و آب بينى چارپايان سمدار . و گرد و غبار . غريم ( qarim ) ا . ع . وام دار و مديون . و وام خواه و دائن . غربن ( qarin ) و ( qeryan ) ا . ع . لاى سيل آورد خواه تر باشد و يا خشك ( لغة فى الغريل ) . و گولى . و مسكهء تازه . غرينش ( qorrinec ) و غرينه ( qorrine ) ا . پ . غرنبه و بانگ و فرياد و غوغا . غريو ( qeriv ) ا . پ . شور و فرياد و بانگ و غوغا و فغان . و گريه و ناله و زارى . و ولوله و هنگامه . غريوان ( qeriv n ) و غريونده ( qerivande ) ص . پ . فرياد كنان و بانگ زنان . غريويدن ( qerividan ) ف ل . پ . فرياد زدن و شور و غوغا كردن . غز ( qoz ) ا . پ . گروهى از تركان كه سلطان سنجر را گرفته در قفس كردند . غز ( qozz ) ا . ع . كنج دهن از طرف درون . و گروه غز از تركان . غزا ( qaz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جنگ و پيكار با دشمن دين . غزاء ( qozz ' ) ع . ج . غازى . غزاة ( qaz t ) ا . ع . كشش و جنگ با دشمن دين . غزاة ( qoz t ) ع . ج . غازى . غزات ( qazz t ) ا . ع . شهر غزة . مر . غزة . غزار ( qez r ) ص . ع . ج . غزيرة . غزار ( qez r ) م . ع . چيزى به كسى دادن و افزون از آن واپس گرفتن . غزارة ( qaz rat ) م . ع . غزرت الناقة غزارة و غزرا و غزرا ( از باب كرم ) : بسيار شير گرديد آن ماده شتر . و غزرت العين : بسيار اشك شد آن چشم . و غزر الشيئ : افزون گشت آن چيز . غزارة ( qaz r t ) ا . ع . بسيارى از هر چيزى . غزاره ( qaz re ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فراوانى و كثرت و بسيارى . غزاز ( qez z ) م . ع . مغازة و شتابى كردن . غزاز ( qozz z ) ا . ع . احسان نمايندگان و نيكى كنندگان با خويش و فرزند و همسايه . غزال ( qaz l ) ا . ع . آهوبره كه در حركت و رفتار آمده باشد . و آهو برهء نوزاده كه تا نيك دونده گردد . ج : غزلة و غزلان . و گفتهاند : اولى كه بچهء آهو متولد مىشود آن را طلى گويند و سپس غزال و غزالة و چون قوتى گرفت و حركت كرد آن را شادن كويند و چون يكماهه شد شصر و چون ششماهه و يا هفت ماهه شد جداية ( jed yat ) و يا جداية ( jadayat ) و سپس خشف و يا خشف و يا خشف گويند و بعد رشأ و همين كه در سال سيوم داخل گرديد آن را ظبى و ظبية نامند و تازنده است به همين نام ناميده مىشود . و نيز غزال : وادى دشوار گذار . و غزال شعبان : نام جانوركى . و دم الغزال : گياهى مانند ترخون تند و زبانگز كه دختران بدان دست را سرخ نگارين كنند . غزال ( qaz l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آهو .